مباحث متفرقه, باتری های لیتیومی, سیستم های سولار
راهنمای انتخاب باتری لیتیومی مناسب سانورترها
دی
راهنمای انتخاب باتری لیتیومی مناسب سانورترهای ۴، ۶ و ۱۱ کیلووات — 24V، 48V/51.2V و ظرفیتهای 5kWh و 10kWh
اگر سانورتر خورشیدی دارید یا قصد خرید دارید، انتخاب درست باتری لیتیومی مهمترین عامل در پایداری برق، عمر سانورتر و جلوگیری از خطاهای شارژ/دشارژ است. این مقاله بر اساس سناریوهای رایج بازار ایران، انتخاب باتری را برای سانورترهای ۴kW (معمولاً 24V)، ۶kW (پک 5kWh) و ۱۱kW (پک 10kWh) بهصورت اجرایی جمعبندی میکند.
فهرست مطالب
- ۱) سانورتر خورشیدی چه انتظاری از باتری لیتیومی دارد؟
- ۲) انتخاب ولتاژ باتری: 24V در برابر 48V/51.2V
- ۳) انتخاب ظرفیت باتری: 5kWh و 10kWh چگونه تعیین میشود؟
- ۴) پیشنهاد اجرایی برای سانورتر ۴ کیلووات (باتری 24V)
- ۵) پیشنهاد اجرایی برای سانورتر ۶ کیلووات (پک 5kWh)
- ۶) پیشنهاد اجرایی برای سانورتر ۱۱ کیلووات (پک 10kWh)
- ۷) جدول سریع انتخاب باتری برای سناریوهای 4kW/6kW/11kW
- ۸) نقش BMS و ارتباط CAN/RS485 (برای کارکرد مطمئن)
- ۹) اشتباهات رایج بازار ایران (که هزینه پروژه را بالا میبرد)
- ۱۰) چکلیست خرید (قبل از پرداخت پول)
- ۱۱) سوالات متداول
۱) سانورتر خورشیدی چه انتظاری از باتری لیتیومی دارد؟
سانورتر در پروژههای ایران معمولاً با دو حالت کار میکند: قطعی برق و مصرف شب و سیکل شارژ/دشارژ روزانه. این یعنی باتری باید «Deep Cycle واقعی» باشد؛ یعنی بتواند روزانه دشارژ عمیق را تحمل کند، ولتاژ پایدار بدهد و در پیک بار قطع نکند.
- کاهش افت ولتاژ زیر بار و افزایش پایداری خروجی AC
- زمان پشتیبانی واقعیتر (استفاده بهتر از ظرفیت قابلدسترس)
- کاهش خطاهای Low Voltage / Over Current / Battery Low
- کاهش هزینه مالکیت (TCO) به دلیل طول عمر سیکلی بالاتر
۲) انتخاب ولتاژ باتری: 24V در برابر 48V/51.2V
اولین تصمیم درست، انتخاب «معماری ولتاژ باتری» است. توان سانورتر هرچه بالاتر برود، جریان DC بیشتر میشود؛ بنابراین در توانهای بالاتر، سیستم 48V (و در LiFePO4 معمولاً 51.2V) کارآمدتر است.
چه زمانی 24V منطقی است؟
- سانورترهای حدود ۴ کیلووات که بهصورت طراحی شده 24V هستند
- مصارف خانگی سبک/نیمهسنگین و مسیر کابلکشی کوتاه
- وقتی هدف زمان پشتیبانی متوسط است و جریانهای خیلی سنگین ندارید
چه زمانی 48V/51.2V انتخاب استاندارد است؟
- سانورترهای ۶ کیلووات به بالا (و بسیاری از 5kWها)
- زمان پشتیبانی بالاتر و بارهای سنگینتر
- کاهش تلفات کابلکشی و افت ولتاژ
۳) انتخاب ظرفیت باتری: 5kWh و 10kWh چگونه تعیین میشود؟
توان سانورتر (kW) را نباید با ظرفیت باتری (kWh) یکی گرفت. ظرفیت باتری یعنی انرژی ذخیرهشده. برای تعیین ظرفیت، سه فاکتور را همزمان ببینید: توان بار واقعی، مدت زمان پشتیبانی و راندمان.
راندمان ترکیبی اینورتر + کابل + BMS را در پروژه واقعی معمولاً 0.85 تا 0.92 در نظر میگیرند.
در بازار ایران، برای سانورترهای خانگی/اداری پرکاربرد، پکهای 5kWh (برای سیستمهای متوسط) و 10kWh (برای سیستمهای پرمصرف یا زمان بالاتر) رایج هستند، چون هم اقتصادیاند و هم قابل توسعه.
۴) پیشنهاد اجرایی برای سانورتر ۴ کیلووات (باتری 24V)
اگر سانورتر شما ۴ کیلووات و معماری باتری آن 24V است، اولویت شما باید «کاهش افت ولتاژ زیر بار» و «انتخاب ظرفیت متناسب» باشد. در این کلاس، باتری لیتیومی 24V (LiFePO4) نسبت به بانکهای سرباسید، عملکرد پایدارتر و عمر بالاتری میدهد.
- مناسب برای روشنایی، یخچال، تلویزیون، تجهیزات اداری سبک و پشتیبانی قطع برق
- اگر بار موتوری/کمپرسوری دارید، جریان پیک و محدودیت BMS را جدی بگیرید
- کابلکشی کوتاهتر و اتصالات استاندارد، از افت و داغی جلوگیری میکند
۵) پیشنهاد اجرایی برای سانورتر ۶ کیلووات (پک 5kWh)
سانورتر ۶ کیلووات معمولاً روی سیستم 48V کار میکند و برای اغلب خانهها/دفاتر، یک نقطه تعادل عالی است. در این سناریو، پک باتری لیتیومی حدود 5kWh برای زمانهای پشتیبانی کوتاه تا متوسط (بسته به بار) انتخاب رایج و اقتصادی است.
- اگر میانگین بار شما 1.5 تا 3kW باشد، 5kWh معمولاً پاسخگو است (زمان دقیق تابع بار است)
- برای توسعه آینده، قابلیت پارالل/افزایش ظرفیت را از فروشنده قطعی کنید
- تنظیمات شارژ LiFePO4 را دقیق اعمال کنید یا از ارتباط BMS استفاده کنید
۶) پیشنهاد اجرایی برای سانورتر ۱۱ کیلووات (پک 10kWh)
سانورتر ۱۱ کیلووات برای بارهای سنگینتر طراحی شده و انتخاب باتری در اینجا باید با نگاه «جریاندهی + ظرفیت» انجام شود. در بازار ایران، پک باتری لیتیومی 10kWh (معمولاً 51.2V) نقطه شروع استاندارد برای این کلاس است.
- برای بارهای پیوسته بالاتر، 10kWh زمان مناسبتری میدهد و افت ولتاژ را کمتر میکند
- در پیک بار، اگر BMS محدودیت جریان داشته باشد ممکن است قطع کند؛ پس جریان پیوسته/پیک را بررسی کنید
- برای زمانهای بالاتر، معمولاً پارالل کردن پک دوم (20kWh) بهترین راهکار توسعه است
۷) جدول سریع انتخاب باتری برای سناریوهای 4kW / 6kW / 11kW
| توان سانورتر | ولتاژ باتری رایج | ظرفیت پیشنهادی باتری لیتیومی | سناریوی مناسب | نکته اجرایی |
|---|---|---|---|---|
| ۴ کیلووات | 24V | باتری لیتیومی 24V (متناسب با زمان پشتیبانی) | مصارف خانگی سبک/نیمهسنگین | در 24V جریان بالاتر است؛ کابلکشی و اتصالات را جدی بگیرید |
| ۶ کیلووات | 48V / 51.2V | حدود 5kWh | مصارف خانگی متوسط، اداری | بهتر است قابلیت توسعه (پارالل/افزایش ظرفیت) از ابتدا دیده شود |
| ۱۱ کیلووات | 48V / 51.2V | حدود 10kWh | مصارف پرقدرت، ویلایی، تجاری | جریاندهی پیوسته/پیک و محدودیت BMS را پیش از خرید بررسی کنید |
برای مشاهده مدلهای موجود و انتخاب دقیقتر: دسته سانورترهای خورشیدی و دسته باتریهای لیتیومی سانورتر.
۸) نقش BMS و ارتباط CAN/RS485 (برای کارکرد مطمئن)
در باتری لیتیومی سانورتر، BMS فقط محافظ نیست؛ کیفیت BMS مستقیماً روی پایداری سیستم اثر میگذارد:
- حفاظت در برابر اضافهجریان، اضافهولتاژ، دشارژ بیشازحد و دما
- بالانس سلولها برای جلوگیری از اختلاف ولتاژ سلولی و افت ظرفیت
- هماهنگی با سانورتر از طریق CAN/RS485 (در مدلهای پشتیبانیشده)
اگر ارتباط CAN/RS485 فعال باشد، سانورتر میتواند محدودیت جریان و وضعیت باتری را بهتر مدیریت کند؛ نتیجه معمولاً کاهش خطاهای شارژ/دشارژ و افزایش عمر پک است.
۹) اشتباهات رایج بازار ایران (که هزینه پروژه را بالا میبرد)
اشتباه ۱: تمرکز فقط روی Ah
معیار درستتر در انتخاب زمان پشتیبانی، kWh است. Ah بدون ولتاژ و راندمان، تصویر دقیقی از انرژی ذخیرهشده نمیدهد.
اشتباه ۲: نادیده گرفتن جریان پیک
بارهای موتوری (کولر، پمپ، کمپرسور) پیک لحظهای دارند. اگر باتری/BMS جریان پیک را پوشش ندهد، قطع اتفاق میافتد.
اشتباه ۳: تنظیمات شارژ نامناسب LiFePO4
پروفایل شارژ LiFePO4 با سرباسید متفاوت است. Bulk/Absorb/Float اشتباه میتواند عمر باتری را کم کند یا شارژ کامل را مختل کند.
اشتباه ۴: کابلکشی و اتصالات غیراستاندارد
حتی بهترین باتری و سانورتر هم با کابل نازک، ترمینال نامناسب یا اتصال ضعیف داغ میکند، افت میدهد و خطا میسازد؛ این موضوع در 24V حساستر است.
۱۰) چکلیست خرید (قبل از پرداخت پول)
| موضوع | سؤال دقیق | چرا مهم است؟ |
|---|---|---|
| ولتاژ سیستم | سانورتر شما 24V است یا 48V؟ | عدم تطابق ولتاژ = خطا، افت راندمان یا قطع سیستم |
| ظرفیت انرژی | میانگین بار چند kW است و چند ساعت پشتیبانی میخواهید؟ | kWh معیار واقعی زمان پشتیبانی است |
| جریاندهی | جریان دشارژ پیوسته و پیک باتری و محدودیت BMS چقدر است؟ | برای جلوگیری از قطع در پیک بار |
| BMS و ارتباط | CAN/RS485 دارد؟ با مدل سانورتر شما سازگار است؟ | برای شارژ هوشمند و عمر بیشتر |
| توسعهپذیری | آیا امکان افزایش ظرفیت (پارالل/ماژول اضافه) وجود دارد؟ | برای رشد سیستم بدون تغییر کامل |
برای تصمیمگیری عمیقتر، مرجع اصلی را ببینید: پیلار باتری لیتیومی سانورتر. برای خرید نیز از این دو دسته وارد شوید: سانورترهای خورشیدی و باتریهای لیتیومی سانورتر.
۱۱) سوالات متداول درباره باتری لیتیومی سانورتر
برای سانورتر ۴ کیلووات (24V) چه نکتهای حیاتی است؟
در 24V جریان بالاتر است؛ بنابراین کابلکشی، اتصالات و کیفیت ترمینالها بسیار تعیینکنندهاند. همچنین ظرفیت باتری را بر اساس بار و زمان پشتیبانی واقعی انتخاب کنید تا خطای Battery Low زودرس نگیرید.
پک 5kWh برای سانورتر ۶ کیلووات چه زمانی کافی است؟
اگر میانگین بار شما حدود 1.5 تا 3kW باشد و زمان پشتیبانی کوتاه تا متوسط بخواهید، 5kWh معمولاً مناسب است. برای زمان بالاتر یا بارهای سنگینتر، ارتقا به 10kWh یا توسعهپذیری را از ابتدا در نظر بگیرید.
برای سانورتر ۱۱ کیلووات چرا 10kWh پیشنهاد میشود؟
چون در این کلاس توان، هم ظرفیت و هم جریاندهی مهم است. 10kWh معمولاً نقطه شروع استاندارد است تا افت ولتاژ و قطعهای ناشی از محدودیت BMS کمتر شود. برای زمان پشتیبانی بالاتر، راهکار اصولی اضافه کردن پک دوم (20kWh) است.
CAN/RS485 دقیقاً چه فایدهای دارد؟
اگر باتری و سانورتر سازگار باشند، ارتباط CAN/RS485 باعث میشود سانورتر محدودیت جریان و وضعیت باتری را بهتر مدیریت کند؛ نتیجه معمولاً کاهش خطاهای شارژ/دشارژ و افزایش عمر باتری است.
چرا باتری LiFePO4 برای سانورتر بهتر از سرباسید است؟
چون در سیکل روزانه افت ظرفیت کمتر دارد، ولتاژ پایدارتر میدهد، راندمان شارژ/دشارژ بالاتر است و در بلندمدت هزینه مالکیت کاهش پیدا میکند.
جمعبندی
برای انتخاب باتری لیتیومی سانورتر، اول معماری ولتاژ را قطعی کنید (۴kW معمولاً 24V و ۶/۱۱kW معمولاً 48V/51.2V)، سپس ظرفیت را بر اساس بار و زمان پشتیبانی تعیین کنید (۵kWh برای سناریوهای متوسط و ۱۰kWh برای سناریوهای سنگینتر). در نهایت، جریاندهی و کیفیت BMS را بررسی کنید تا سیستم در پیک بار قطع نکند و عمر باتری واقعی باشد.
